AHŞAP EL SANATI

Ölmeye Yüz Tutmuş Ahşap El Sanatları

Geçmişten günümüze gelen, kültür ürünlerimiz arasında bulunan ağaç işçiliği geleneksel sanatlarımız arasında önemli bir yere sahiptir. Atalarımız Orta Asya’dayken ağacı kutsal saymışlardır, bu da büyük saygı göstermelerine ve sanata ağaçla yön vermelerine yol açmıştır. Yalnızca sanatta değil, eğer, koşum takımlarında da ağaç parçaları sıklıkla kullanılmıştır. Ahşap sanatı ne yazık ki fazla dayanıklı ürünler ürütmeye izin vermez. Aynı ürünleri gibi ahşap sanatlarının çoğu da yok olmaya yaklaşmıştır. Kakma, boyama, kabartma, kafes, oyma, künde kari gibi tekniklere sık sık rastlanmaktadır. Ahşap işçiliği Anadolu’da ilk olarak Selçuklularda belli olmuştur. Mihrap, cami kapısı, dolap kapağı gibi şeyleri üretmekte kullanmışlardır. Genellikle mimari alanda ahşap işçiliği kullanılmıştır. Osmanlı’da ise sadelik ve işlev öne çıkmıştır. Sehpa, yazı takımı, çekmece, sandık, kaşık, taht, rahle, pencere, kiriş, konsol, minber gibi ürünler üretilmiştir. Şimdi yok olmaya yakın birkaç ahşap el sanatını inceleyelim.

Baston Asa 

Baston yapımı tarih boyunca süregelmiştir. Ancak günümüzde birçok şey gibi baston yapımı da fabrikalaşmıştır. Ülke çapında çok az usta el işi baston asa üretimine devam etmektedir. İşçiliği, hammaddesi, işlemeleri baston asa sanatını özellikle 19. Yüzyılda popüler hale getirmiştir. Hala köylerde yaşlıların ellerinde el yapımı baston asalar olduğu görülmektedir. 

Kaşıkçılık

Tahta ve ahşap kaşık, Türk kültürü ile özdeşleşmiş sanat ürünleri arasında bulunur. Ne yazık ki bu sanatı da icra eden çok az usta kalmıştır. Özellikle Konya ve çevresinde hala bulmak kolaydır ancak bu sanatın da fabrikalaştırması yapılmış ve el yapımı denilen birçok fabrika ürünü ahşap kaşık satılmaktadır. Genellikle şimşir, meşe veya armuttan yapılan tahta kaşıklar, turistlerin ilgisi nedeniyle büyük firmaların ürettiği ürünler haline gelmiştir. Oysa el yapımı kaşıklar çok daha güzel görünümlü ve dayanıklıdır.

Semercilik

Eşek, katır, beygir gibi binek hayvanlarının sırtına konulan ve yük taşımak için kullanılan semer, bu hayvanların kullanımı azaldıkça sanat da azalmıştır. Türk tarihi boyunca semer kullanımı görülür ancak günümüzde yalnızca köylerde görme şansımız bulunuyor. Semercilik de yok olmaya yüz tutmuş ahşap el sanatları arasında.